Silva rerum

"Przestępstwa" i przestępstwa w średniowiecznym Krakowie w świetle Księgi proskrypcji i skarg miasta Krakowa.

Księga proskrypcji i skarg miasta Krakowa wydana przez Bożenę Wyrozumską stanowi niezmiernie wartościowe źródło do badania dziejów średniowiecznego Krakowa¹.

Można w niej odnaleźć wiele cennych informacji dotyczących ówczesnego sądownictwa karnego, struktury społecznej, a także stosunków panujących w mieście. Księga proskrypcji jest jedyną zachowaną dla Krakowa księgą dotyczącą spraw kryminalnych. Podobne źródła istnieją dla Nowego Miasta Torunia, Chełmna i Poznania.

Krakowska Ksiega proskrypcji została spisana przez radę miejską. Początkowo w Krakowie sprawy kryminalne były rozpatrywane, zgodnie z zasadami prawa niemieckiego, przez sąd ławniczy. Sytuacja uległa zmianie po buncie wójta Alberta (1312 r.). Wskutek tych wydarzeń król ograniczył uprawnienia ławy. Nastąpił wówczas stopniowy proces przejmowania kompetencji ławy przez radę miejską. Rada posiadająca pierwotnie prawo sądzenia oszustw handlowych, nadużyć przy sprzedaży środków żywnościowych, zyskała prawo karania za nieprzestrzeganie wydawanych przez siebie wilkierzy, wygnania z miasta oraz pozbawiania obywatelstwa.

¹Księga proskrypcji i skarg miasta Krakowa (1360-1422), wyd. B. Wyrozumska, Kraków 2001.